Sırt Fıtığı

Sırt fıtığı, omurganın orta bölgesi olan torasik omurga kısmında yer alan disklerin yerinden kayması veya yırtılmasıyla ortaya çıkan bir sağlık problemidir. Boyun ve bel fıtığına kıyasla daha nadir görülse de ciddi sırt ağrısı, uyuşma ve hareket kısıtlılığı gibi belirtilerle yaşam kalitesini olumsuz etkileyebilir. 

Eğer “sırt ağrısı neden olur?” ya da “sırt fıtığı nasıl geçer?” gibi sorular aklınızı kurcalıyorsa, aradığınız yanıtlar burada.

Sırt Fıtığı Nedir?

Omurga, omurlar arasında yer alan ve hareket kabiliyetini sağlayan intervertebral diskler sayesinde esnekliğini korur. Bu disklerin dış kısmı sağlam kollajen liflerden, iç kısmı ise jel benzeri bir yapıdan oluşur. Sırt fıtığı (torasik disk hernisi), genellikle T1 ile T12 omurları arasında kalan bu disklerin yırtılması ya da yerinden kayması sonucu gelişir.

Diskin dış yapısının (annulus fibrosus) zayıflamasıyla birlikte içteki jelimsi yapı (nucleus pulposus) dışa taşar ve çevredeki sinir köklerine baskı yapar. Bu durum, sırtın orta bölgesinde ağrıya ve sinir iletiminde bozulmalara neden olabilir. Sırt fıtığı, omurgaya gelen ani darbeler, postür bozukluğu ya da yaşa bağlı dejeneratif değişiklikler nedeniyle oluşabilir.

Sırt Fıtığı Neden Olur?

Sırt fıtığı, omurganın torasik (sırt) bölgesindeki disklerin zamanla yıpranması, zedelenmesi ya da dış kuvvetler nedeniyle yer değiştirmesi sonucu oluşur. Omurlar arasında bulunan diskler, omurga hareketliliğini sağlarken aynı zamanda şok emici görevi görür. Ancak bu disklerin yapısal bütünlüğü bozulduğunda iç kısımdaki jel yapı dışa taşarak sinir köklerine baskı yapabilir. Bu durum “torasik disk hernisi” olarak tanımlanır.

Sırt fıtığının başlıca nedenleri:

• Travmalar: Düşme, çarpma veya trafik kazası gibi fiziksel travmalar omurga disklerine zarar vererek fıtığa yol açabilir.
  
  
• Postür bozuklukları: Uzun süreli yanlış oturma pozisyonları, masa başı çalışma veya kambur duruş sırt bölgesindeki omurları zorlayabilir.
  
  
• Aşırı yük kaldırma: Özellikle ağır nesneleri yanlış teknikle kaldırmak omurga disklerini zorlar.
  
  
• Yaşa bağlı dejenerasyon: İlerleyen yaşla birlikte diskler esnekliğini kaybeder, yapısal dayanıklılığı azalır.
  
  
• Fazla kilo ve obezite: Omurga üzerine binen yük arttıkça, disklerin yıpranma riski de artar.
  
  
• Genetik yatkınlık: Bazı kişilerde doğuştan gelen bağ dokusu zayıflığı, disk fıtıklarına daha açık hale gelmelerine neden olabilir.

Sırt fıtığı genellikle yavaş gelişir ve ilk başta hafif sırt ağrılarıyla kendini belli eder. Ancak zamanla ilerleyen disk deformasyonu, sinir sıkışmasına ve belirgin semptomlara yol açar.

Sırt Fıtığı Belirtileri Nelerdir?

Sırt fıtığının belirtileri, fıtığın büyüklüğüne, hangi sinir köklerine baskı yaptığına ve bireyin genel sağlık durumuna göre değişiklik gösterebilir. Ancak aşağıdaki semptomlar, torasik omurga fıtığı olan kişilerde sıklıkla görülür:

• Sırtın orta bölgesinde ağrı: Özellikle T1–T12 omurları arasında lokalize olan zonklayıcı veya bıçak saplanır tarzda hissedilen ağrı.
  
  
• Omuzlara, bele ya da gövdeye yayılan ağrı: Diskin baskı yaptığı sinir hattına göre ağrı farklı bölgelere yansıyabilir.
  
  
• Hissizlik ve karıncalanma: Gövde, sırt, kollar veya bacaklarda uyuşma ya da iğne batması hissi oluşabilir.
  
  
• Kas güçsüzlüğü: Özellikle kollar ve ellerde kas zayıflığı, nesneleri kavramakta zorlanma görülebilir.
  
  
• Hareket kısıtlılığı: Öne veya arkaya eğilme, dönme gibi hareketlerde ağrı ve tutukluk hissi.
  
  
• Duruş bozukluğu: Sırt ağrısı nedeniyle kişi kambur yürümeye ya da vücut ağırlığını bir tarafa vermeye başlayabilir.
  
  
• Baş ağrısı: Özellikle sırt fıtığı omuz ve boyun gerginliğiyle birleştiğinde baş ağrılarını tetikleyebilir.
  
  
• İleri vakalarda mesane veya bağırsak kontrol sorunları: Çok nadir görülse de ciddi sinir baskısı durumlarında acil müdahale gerektiren bu tür belirtiler ortaya çıkabilir.

Bu belirtiler fark edildiğinde, erken tanı ve uygun tedavi planlaması için bir beyin ve sinir cerrahına başvurmak oldukça önemlidir. Özellikle fıtık ilerledikçe geri dönüşü olmayan sinir hasarları gelişebilir.

Sırt Fıtığı Tedavi Yöntemleri

Sırt fıtığı tedavisinde hedef, sinir köklerine baskı yapan yapının etkisini azaltmak ve hastanın yaşam kalitesini artırmaktır. Her hastanın durumu farklıdır; bu nedenle tedavi, semptomların şiddetine ve hastalığın ilerleyişine göre planlanır. Tedavi yaklaşımları cerrahi olmayan (konservatif) yöntemlerden cerrahi müdahalelere kadar geniş bir yelpazeyi kapsar.

Konservatif (Cerrahi Dışı) Tedaviler

Çoğu sırt fıtığı hastasında ilk seçenek cerrahi dışı tedavilerdir. Bu yöntemler genellikle ağrının kontrol altına alınması ve fıtığın ilerlemesinin önlenmesini amaçlar:

• Fizik tedavi ve egzersiz programları ile omurga çevresindeki kaslar güçlendirilir, postür düzeltilir ve hareket kabiliyeti artırılır.
  
  
• Ağrı kesici ve anti-inflamatuar ilaçlar, özellikle akut atak dönemlerinde ağrıyı hafifletmede yardımcı olur.
  
  
• Sıcak-soğuk uygulamaları, kas spazmlarını azaltmak ve dolaşımı artırmak için kullanılabilir.
  
  

Epidural Steroid Enjeksiyonları

Cerrahi dışı tedavilerden yeterli sonuç alınamayan durumlarda, omuriliğe yakın bölgeye uygulanan epidural steroid enjeksiyonları tercih edilebilir. Bu enjeksiyonlar:

• Sinir kökleri etrafındaki iltihaplanmayı (enflamasyonu) azaltır.
  
  
• Ağrıyı kontrol altına alır ve fizik tedaviye katılımı kolaylaştırır.
  
  
• Genellikle kısa süreli rahatlama sağlar ve bazı hastalarda cerrahiyi geciktirme avantajı sunar.
  
  

Ancak bu yöntem kalıcı bir çözüm değildir; semptomların şiddeti yeniden değerlendirilmeli ve uzun vadeli planlamalar yapılmalıdır.

Cerrahi Tedavi Seçenekleri

Konservatif tedavilere rağmen ciddi ağrı, kas güçsüzlüğü veya sinir basısına bağlı semptomlar devam ediyorsa, cerrahi tedavi gündeme gelebilir.

Uygulanan başlıca cerrahi yöntemler:

• Mikrocerrahi Diskektomi: Fıtıklaşan disk materyali özel cerrahi aletlerle çıkarılır. Küçük bir kesi ile yapılır ve iyileşme süresi kısadır.
  
  
• Laminektomi: Sinir kökleri üzerindeki baskıyı azaltmak amacıyla omurga kemiğinin bir kısmı çıkarılır.
  
  
• Spinal Füzyon (Omurga Kaynaştırma): İleri düzey instabilite varsa, omurların birbirine sabitlenmesi gerekebilir.
  

Rehabilitasyon Süreci

Cerrahi sonrası dönemde uygulanan rehabilitasyon programları, hastanın iyileşme sürecini hızlandırır ve omurganın yeniden güç kazanmasını sağlar:

• Düzenli fizik tedavi seansları
  
  
• Duruş eğitimi ve günlük yaşam ergonomisi
  
  
• Kas esnekliğini artırıcı egzersizler
  
  

Rehabilitasyon, hem cerrahi hem de cerrahi dışı tedavi gören hastalar için kritik öneme sahiptir.

Yaşam Tarzı Değişiklikleri

Tedavinin uzun vadeli başarısı, hastanın yaşam tarzında yapacağı değişikliklerle doğrudan ilişkilidir:

• Düzenli egzersiz ve omurga dostu hareket alışkanlıkları
  
  
• Fazla kilodan kaçınmak, omurga üzerindeki yükü azaltır
  
  
• Ergonomik oturma ve çalışma koşulları sağlamak
  
  
• Ağır kaldırmaktan kaçınmak ve doğru teknikleri öğrenmek
  
  

Sırt Fıtığı Ameliyatı Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Sırt fıtığı ameliyatları genellikle mikrocerrahi tekniklerle uygulanır ve başarı oranı yüksektir. Fıtıklaşmış disk materyali çıkarılarak sinir köklerine yapılan baskı ortadan kaldırılır. Bu sayede ağrı, uyuşma ve kas güçsüzlüğü gibi semptomlar büyük ölçüde azalır.

• Ameliyat, genellikle 1–3 saat arasında sürer ve hasta aynı gün ya da ertesi gün taburcu olabilir.
  
  
• Mikrocerrahi teknikler, çevre dokulara zarar vermeden hassas müdahaleye olanak tanır.
  
  
• Ameliyat sonrası, hastaların çoğu 1–2 hafta içinde günlük yaşamlarına dönebilir.
  
  
• Doku iyileşmesi ve uzun vadeli başarı için fizik tedavi desteği önerilir.
  
  

Sıkça Sorulan Sorular